ORP NUREK - Historia :: neptun.cmas

ORP NUREK - Historia

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Polski okręt – baza nurków Marynarki Wojennej z okresu II wojny światowej zaprojektowany został przez Aleksandra Potyrałę. Projekt okrętu wynikał z zapotrzebowania na nowoczesny okręt pomocniczy do wykonywania zadań z zakresu ratownictwa morskiego m.in. dla załóg okrętów podwodnych.Spowodowane to było tym, że w latach trzydziestych nastąpił szybki rozwój marynarki Wojennej, która wcielała do służby okręty podwodne z których w 1931 r utworzono Dywizjon Łodzi Podwodnych.

inżynier Aleksander Potyrała

fot. internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Znajdująca się w tym czasie w służbie wysłużona motorówka „Nurek”, będąca bazą nurków nie była pod względem technicznym przystosowana do zadań ratowniczych.

Pierwsza baza nurków MW, motorówka "NURKEK" , poprzedniczka ORP "NUREK"

fot: internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

W związku z powyższym przystąpiono do realizacji projektu Aleksandra Potyrały. Budowę nowej jednostki o numerze stoczniowym „B6” rozpoczęto w drugiej połowie 1935 r w Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej w Gdyni. W marcu 1936 r ukończono budowę silnika .

Budowa ORP "NUREK" Warsztaty Portowe Marynarki Wojennej w gdyni rok 1936

fot. internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Podczas toczących się jeszcze prac 2 lipca 1936 r Minister Spraw Wojskowych generał Tadeusz Kasprzycki, nadał jednostce imię ORP „NUREK”.

Tadeusz Adam Kasprzycki generał dywizji Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, minister spraw wojskowych w latach 1935–1939,

fot. internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Budowę okrętu ukończono jesienią 1936 r a z dniem 1 listopada 1936 r jednostka została wcielona do służby w skład taboru pływającego Komendy Portu Wojennego w Gdyni- Oksywiu.

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Kadłub ORP NUREK wykonany został ze stali okrętowej w całości spawany.
Nadbudówka wykonana została z mosiądzu i łączona techniką nitowania, umiejscowiona na śródokręciu za którą znajdował się komin.
Napęd okrętu stanowił zmodyfikowany czterocylindrowy silnik wysokoprężny NOHAB 4 DG o mocy 260 KM, wyprodukowany w Fabryce Silników i Armatur „URSUS” na szwedzkiej licencji Nyquist – Holm. Silnik pracował na oleju gazowym i napędzał jedną śrubę.
Maksymalna prędkość jednostki wynosiła 10 węzłów. Zasiąg pływania wynosił 150 mil morskich.
Załoga okrętu liczyła od 19 do 22 marynarzy w zależności od okresu służby.
Okręt miał długość całkowitą 29 m a na linii wodnej 26 m.
Szerokość maksymalna to 6 m. Zanurzenie okrętu to 1,4 m przy wyporności 110 ton.

Wyposażenie ORP NUREK stanowiła:
1. Komora dekompresyjna (produkcji polskiej)
2. Pompa nurkowa 3 – cylindrowa
3. Pompa nurkowa 4 – cylindrowa
4. Sprężarka wysokociśnieniowa
5. 9 sztuk butli do nitroksu
6. 3 sztuki butli tlenowych
7. 20 kpl. skafandrów nurkowych firmy Siebe Gorman & Co Ltd. ( 12- bolcowych)
8. 8 hełmów nurkowych firmy Siebe Gorman & Co Ltd. (12- bolcowych)
9. 6 kpl. skafandrów nurkowych (6- bolcowych) z hełmami firmy Siebe Gorman & Co Ltd.
10. 3 kpl. niezależnych nitroksowych aparatów nurkowych Davisa
11. 3 kpl. telefonów nurkowych typ DG
12. Aparat do cięcia podwodnego
13. Podwodny młot pneumatyczny
14. Podwodna wiertarka pneumatyczna
15. 3 szt. przewodowych oświetlaczy podwodnych
16. 4 szt. akumulatorowych lamp nurkowych
17. 2 gumowe pontony wydobywcze
18. 2 kpl. tlenowych aparatów reanimacyjnych
19. Stalowy składany zastrzał o nośności 3 ton
20. Urządzenia holownicze
21. 2 łodzie ratunkowe
22. Radiostacja

Uzbrojenie okrętu nie było zaprojektowane, jednak w 1939 r ustawiono na rufie i dziobie po jednym karabinie maszynowym MAXIM wz.1908 kalibru 7,92 mm.

fot. internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Pierwszym dowódcą ORP NUREK został por. mar. Wacław Lipkowski mianowany z dniem 1 października 1936 roku. 20 stycznia 1938 roku dowództwo okrętu objął chor. mar. Wincenty Tomasiewicz – nurek klasy mistrzowskiej. Dowodził okrętem aż do wybuchu wojny.

dowódca okrętu chor. mar. Wincenty Tomasiewicz – nurek klasy mistrzowskiej

fot. internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Od początku służby i przez kolejne trzy lata okręt ORP NUREK i nurkowie brali udział w budowie portu wojennego w Helu oraz portu rybackiego we Władysławowie. Przeprowadzili akcje oczyszczania kanału Dypka oraz brali udział w licznych pracach w porcie wojennym na Oksywiu.

Fotografie: źródło internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

W dniu wybuchu wojny 1 września 1939 r. ORP „NUREK” stacjonował przy pirsie w porcie wojennym Gdynia Oksywie.

W tym dniu okręt szykował się na kolejny rejs na Hel w celu przetransportowania żyroskopów oraz detonatorów z Torpedowni. Przed wyjściem w morze dowódca oczekiwał na bosmana Witolda Sierko z kapitanatu portu wojennego Gdynia, który miał dostarczyć dokumenty.

W 1938 roku nurkowie ORP NUREK uczestniczyli w archeologicznych badaniach podwodnych w Biskupinie.

foto. źródło - internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

O godz. 14.00 nad port wojenny nadleciały 32 niemieckie samoloty nurkujące Junkers Ju 87 B „Stuka” z IV eskadry LG1, które dokonały bombardowania portu i znajdujących się w nim okrętów.

Tuz przed wybuchem wojny ORP „NUREK” został podporządkowany Dowódcy Morskiej Obrony Wybrzeża na Helu. Wykorzystywany był do transportu prowiantu i uzbrojenia kursując z Gdyni na Hel.

foto. źródło - internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

W dniu wybuchu wojny 1 września 1939 r. ORP „NUREK” stacjonował przy pirsie w porcie wojennym Gdynia Oksywie. W tym dniu okręt szykował się na kolejny rejs na Hel w celu przetransportowania żyroskopów oraz detonatorów z Torpedowni. Przed wyjściem w morze dowódca oczekiwał na bosmana Witolda Sierko z kapitanatu portu wojennego Gdynia, który miał dostarczyć dokumenty.

fot. źródło- internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Na śródokręcie ORP „NUREK” spadła 250 kg bomba, która rozerwała poszycie kadłuba i nadbudówki okrętu. W wyniku wybuchu okręt został odrzucony na odległość około 25 m od mola na środek basenu portowego, gdzie zatonął.

fot. internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Na pokładzie ORP „NUREK” zginęło 16 członków załogi wraz z dowódca oraz bosman Witold Sierko z kapitanatu portu. Uratowało się sześciu marynarzy, których podmuch wyrzucił do wody. Po zakończeniu działań wojennych w październiku 1939 r Niemcy wydobyli wrak ale z powodu ogromnych zniszczeń zdecydowali o pocięciu go na złom.

Przy pirsie obok ORP „NUREK” znajdował się także drugi okręt ORP „MAZUR”, który także w wyniku bombardowania został zniszczony a na pokładzie zginęła większość jego załogi tj. około 20 marynarzy a wielu zostało rannych.

fot. internet

"Materiały ikonograficzne (zdjęcia) pochodzą z archiwów publicznych, wikimedia Commons oraz źródeł historycznych wykorzystywanych w celach edukacyjnych."

Z załogi ORP „NUREK” obecnej na pokładzie w dniu nalotu tj. 01.09.1939 r zginęli:

1. Chorąży WINCENTY TOMASIEWICZ – dowódca okrętu, nurek klasy mistrzowskiej
2. Bosman JÓZEF DZIWISZ – nurek
3. Bosman WITOLD SKIERKA – pracownik kapitanatu portu w Gdyni
4. Bosman LIPIŃSKI - kierownik maszynowni
5. Mat BARA – motorzysta
6. Marynarz ADAM DECZEWSKI - nurek
7. Mat ANTONI IGŁA – nurek
8. Mat KAZIMIERZ RYNKIEWICZ- nurek
9. Starszy marynarz EMIL BABIŃSKI – nurek
10. Starszy marynarz FRANCISZEK MAŁECKI – nurek
11. Starszy marynarz MAZUR – nurek
12. Marynarz JULIAN JARENKO – nurek
13. Marynarz WIKTOR KOMOROWSKI – nurek
14. Marynarz ZYGMUNT STARSZAK – nurek
15. Marynarz SZCZEPANIAK – nurek
16. Marynarz rezerwy ANTONI TRUSZKE – nurek

Pozostali członkowie załogi ORP „NUREK”

1. Starszy marynarz JAN KONIECZNY

zmarł 03-09-1039 r w wyniku odniesionych ran.
2. Starszy marynarz FRANCISZEK BOBEREK – nurek ,

zmarł 29.12.1939 r w wyniku odniesionych ran w dniu 01.09.1939 r.
3. Mat JÓZEF MARKIEWICZ – nurek,

przeżył wojnę, wrócił do Polski po kilkuletnim pobycie w niemieckich obozach zgłady.
4. Mat EDMUND OLSZEWSKI – nurek,

przeżył wojnę, powrócił do Polski po wieloletnim pobycie w obozach zagłady.
5. Starszy marynarz STEFAN MUSZYŃSKI – nurek,

przeżył bombardowanie i jeszcze we wrześniu 1939 r wrócił do służby jako nurek, pracując na Helu.

Losy pozostałych członków są nieznane.

Polegli marynarze oraz nurkowie pochowani są na starym cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni na Oksywiu.

Cześć i chwała Bohaterom!

Tekst: Tomasz Leśniewski

źródło informacji: internet wikipedia oraz inne publiczne źródła informacji.

materiał opracowany w celach edukacyjnych.